เมื่อเร็วๆ นี้ Financial Times ได้ลงบทความสำคัญที่สร้างเสียงสะท้อนไปทั่วภูมิภาค บทความชิ้นนี้ตั้งคำถามใหญ่ว่า “ทำไมประเทศไทยถึงกลายเป็น ‘คนป่วยแห่งเอเชีย’ (sick man of Asia)” The Signals ได้เรียบเรียงบทความที่สำคัญนี้เพื่อให้เห็นถึงมุมมองของนานาชาติที่มีต่อเศรษฐกิจไทยในปัจจุบัน บทความนี้ไม่ได้มุ่งสร้างความกลัว แต่เป็นการนำเสนอข้อเท็จจริงและมุมมองจากนักเศรษฐศาสตร์ชั้นนำ เพื่อให้เราเข้าใจสภาพเศรษฐกิจที่แท้จริงและหาทางออกร่วมกัน

เลิกฝันถึงเสือเอเชีย เศรษฐกิจไทยกำลังพัง? เปิดรายงานทำไมโลกมองเราเป็น คนป่วย

เศรษฐกิจไทยกำลังเผชิญวิกฤตโครงสร้างที่ร้ายแรง โดยเติบโตเพียง 2% ต่อปีมาตลอด 5 ปีที่ผ่านมา และ IMF คาดการณ์ว่าปี 2026 เศรษฐกิจไทยจะเติบโตเพียง 1.6% ซึ่งช้าที่สุดในกลุ่มประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปัญหาหลักประกอบด้วยหนี้ครัวเรือนสูงถึง 86.8-88.2% ต่อ GDP” หรือ “หนี้ครัวเรือนสูงเกือบ 90% ต่อ GDP ประชากรแก่และลดลงอย่างรวดเร็ว อุตสาหกรรมการผลิตที่ถดถอย และภาคการท่องเที่ยวที่ยังฟื้นตัวไม่เต็มที่ นักเศรษฐศาสต์จาก Kasikornbank กล่าวว่าไทยได้เปลี่ยนจาก “Teflon Thailand” (ไทยที่ไม่มีอะไรติด) เป็น “คนป่วยแห่งเอเชีย” ภายในเวลาเพียง 10 ปี ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนที่น่าตกใจ

จากร้านอาหารเล็กๆ สู่ภาพสะท้อนเศรษฐกิจไทย

เรื่องราวของผู้ประกอบการรายย่อยโดย คุณทิพย์วิมล วนิชธพันธ์ เป็นหนึ่งในคนไทยหลายล้านคนที่เดินทางมากรุงเทพฯ เพื่อหารายได้เลี้ยงครอบครัว เธอสามารถทำได้ดีในช่วง 4 ปีที่ผ่านมาด้วยการเปิดร้านอาหารเล็กๆ ที่รับทำอาหารให้กับพนักงานออฟฟิศในย่านต่างๆ แต่ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา ยอดขายของเธอร่วงลงถึงสองในสาม เนื่องจากภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทำให้ลูกค้าที่ต้องระมัดระวังค่าใช้จ่ายหลีกเลี่ยงการออกไปรับประทานอาหารข้างนอก ด้วยยอดขาดทุนที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทิพย์วิมลวัย 57 ปีจึงวางแผนที่จะปิดร้านเมื่อสัญญาเช่าหมดอายุในเดือนเมษายน 2026​

เธอกล่าวว่า “ตอนนี้หลายคนถูกเลิกจ้าง… ดังนั้นกำลังซื้อก็ลดลง” ทิพย์วิมลเองก็กังวลเรื่องค่าใช้จ่ายส่วนตัวและสินเชื่อรถยนต์ที่ยังค้างชำระอยู่ เธอเริ่มลดค่าใช้จ่ายส่วนตัว หยุดไปร้านอาหารหรือออกไปเที่ยวกับเพื่อนๆ และต้องให้ลูกสาวช่วยจ่ายค่างวดรถแทน​

เศรษฐกิจไทยเติบโตเพียง 2% มา 5 ปี

จากเสือเอเชียสู่การเติบโตที่หยุดนิ่ง : เศรษฐกิจที่ใหญ่เป็นอันดับสองของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ติดอยู่กับอัตราการเติบโตประมาณ 2% ต่อปีตลอด 5 ปีที่ผ่านมา โดยเครื่องยนต์สำคัญทั้งหมดของเศรษฐกิจ ไม่ว่าจะเป็นการบริโภค การผลิต และการท่องเที่ยว ล้วนอยู่ในภาวะถดถอย 

การเติบโตสูงถึง 13% ในปี 1988 (พ.ศ. 2531) เมื่อครั้งที่ไทยได้รับการยกย่องว่าเป็น “เสือเอเชีย” (Asian Tiger) กลายเป็นเพียงความทรงจำอันไกลโพ้น เนื่องจากประชากรที่แก่ขึ้นและลดลงอย่างรวดเร็ว หนี้ครัวเรือนที่สูง และการลดลงอย่างต่อเนื่องของความสามารถในการแข่งขัน​

คำเตือนจากนักเศรษฐศาสตร์

คุณบุรินทร์ อดุลย์วัฒนานันท์ (Burin Adulwattana) หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ศูนย์วิจัยกสิกรไทย (KResearch) กล่าวว่า “ประเทศไทยได้เปลี่ยนจากการเป็น ‘Teflon Thailand’ ที่ได้รับการยกย่อง กลายเป็น ‘คนป่วยแห่งเอเชีย’ ภายในเวลาเพียง 10 ปี นั่นถือเป็นสัญญาณเตือนที่น่าตกใจอย่างยิ่ง”​

การคาดการณ์ที่น่าเป็นห่วง

รัฐบาลไทยคาดการณ์การเติบโต 2% ในปีนี้ แต่ IMF ได้ประมาณการไว้เพียง 1.6% ซึ่งช้าที่สุดในบรรดาประเทศเศรษฐกิจสำคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้าน IMF Staff Report ประจำเดือนพฤศจิกายน 2025 ที่ระบุว่า IMF คาดการณ์การเติบโต GDP ของไทยในปี 2025 ที่ 2.1% และปี 2026 ที่ 1.6% ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของกลุ่มประเทศอาเซียนอย่างมีนัยสำคัญ

ความไม่แน่นอนทางการเมืองกับเศรษฐกิจ

เปลี่ยนแปลงผู้นำบ่อยครั้ง : สถานการณ์ที่แย่ลงนี้มีสาเหตุหนึ่งมาจากความไม่มั่นคงทางการเมืองที่ยืดเยื้อและการเปลี่ยนแปลงผู้นำบ่อยครั้ง กลุ่มอำนาจที่สนับสนุนสถาบันกษัตริย์และกองทัพได้ล็อกฮอร์นอยู่กับพรรคการเมืองที่ต้องการปฏิรูป ซึ่งชนะการเลือกตั้งสองครั้งที่ผ่านมาแต่ถูกขัดขวางไม่ให้เข้าสู่อำนาจ ประเทศไทยมีนายกรัฐมนตรี 3 คนในรอบ 3 ปี​

ผลกระทบต่อภาคการท่องเที่ยว

ด้านคุณคิตติ พรศิวกิจ  ประธานสมาคมการตลาดการท่องเที่ยวไทย กล่าวว่า โครงการและงบประมาณด้านการท่องเที่ยวได้รับผลกระทบจากความวุ่นวายทางการเมือง เขากล่าวว่าหากรัฐบาลมี “ความน่าเชื่อถือและเสถียรภาพ” มากขึ้น “เราสามารถกลับไปสู่ช่วงเวลาที่ดีที่สุดได้”​

สัญญาณเตือนภัยทางเศรษฐกิจ

วิกฤตหลายด้านพร้อมกัน : คุณพิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัยหัวหน้านักเศรษฐศาสตร์บริษัทหลักทรัพย์เกียรตินาคินภัทร กล่าวว่า “ทุกอย่างกำลังพังทลาย เราไม่มีเครื่องยนต์การเติบโตใหม่ นี่ไม่ใช่เรื่องของอุปสงค์ตามวัฏจักร แต่เป็นปัญหาโครงสร้างที่จริงจังซึ่งต้องการการเปลี่ยนแปลงและการปฏิรูปโครงสร้างที่แท้จริง” 

ธนาคารระมัดระวังการปล่อยกู้

สัญญาณของความทุกข์ทางเศรษฐกิจกำลังเพิ่มขึ้น ธนาคารต่างๆ กังวลเรื่องการผิดนัดชำระหนี้จึงปล่อยกู้น้อยลง ตลาดอสังหาริมทรัพย์อยู่ในภาวะตกต่ำที่เลวร้ายที่สุดในรอบสามทศวรรษ และอัตราเงินเฟ้อโดยรวมกลายเป็นติดลบในปีที่แล้ว ซึ่งเป็นสัญญาณของอุปสงค์ที่อ่อนแอ

ตลาดหุ้นไทยร่วงแรงที่สุดในเอเชีย

ตลาดหลักทรัพย์ไทยมีผลการดำเนินงานที่แย่ที่สุดในเอเชียในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา โดยลดลง 10% ในปี 2025 เมื่อคำนวณเป็นสกุลเงินบาท สะท้อนถึงความกังวลของนักลงทุนต่อแนวโน้มเศรษฐกิจไทย​

อุตสาหกรรมการผลิต : จุดอ่อนที่ชัดเจน

การผลิตลดลงมาหลายปี : อุตสาหกรรมการผลิตอยู่ในภาวะถดถอยมาหลายปี เนื่องจากอุปสงค์ภายในประเทศที่อ่อนแอ สินค้าจากจีนที่ราคาถูกกว่าไหลเข้ามา และการแข่งขันที่รุนแรงจากศูนย์การผลิตใหม่ๆ เช่นเวียดนาม ขณะที่ Reuters ที่รายงานว่า การผลิตในโรงงานของไทยในเดือนธันวาคม 2024 พลาดเป้าหมายการคาดการณ์ เนื่องจากการผลิตรถยนต์ลดลงอย่างมาก

วิกฤตอุตสาหกรรมยานยนต์

สถานการณ์นี้ส่งผลกระทบอย่างหนักต่อภาคยานยนต์ที่ครั้งหนึ่งเคยยิ่งใหญ่ของไทย ประเทศไทยเคยเป็นศูนย์กลางการผลิตรถยนต์ในภูมิภาค แต่ค่ายรถยนต์อย่าง Nissan, Honda, Suzuki และค่ายอื่นๆ ได้ปิดโรงงานหรือลดกำลังการผลิตในช่วงหลายปีที่ผ่านมา 

คุณยุพิน บุญศิริจันทร์ ประธานคลับอุตสาหกรรมยานยนต์ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย กล่าวว่าการชะลอตัว “อย่างมีนัยสำคัญ” ของอุตสาหกรรมยานยนต์ได้ส่งผลกระทบต่อตลาดแรงงานและการผลิตในภาคอุตสาหกรรม​

เธอ กล่าวว่า “การผลิตยานยนต์ ยอดขายในประเทศ และอัตราการใช้กำลังการผลิตของโรงงานได้ลดลงจากระดับก่อนการแพร่ระบาดและจากจุดสูงสุด” และเรียกร้องให้รัฐบาลสนับสนุนด้วยมาตรการจูงใจเพื่อกระตุ้นการลงทุนและอุปสงค์ภายในประเทศ​

หนี้ครัวเรือน : ภาระที่หนักอึ้ง

หนี้สูงเกือบ 90% ของ GDP นักเศรษฐศาสตร์ กล่าวว่า ประเทศไทยจะต้องละทิ้งนโยบายปกป้อง ผ่อนคลายข้อจำกัดในการลงทุนจากต่างชาติ และปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานเพื่อใช้ประโยชน์จากพื้นที่การเติบโตที่มีศักยภาพ เช่น ศูนย์ข้อมูล การผลิตมูลค่าสูง ยาและเทคโนโลยีชีวภาพ ตามรายงานของ Financial Times​

แต่งานเร่งด่วนกว่านั้น คือ การฟื้นฟูโชคชะตาของผู้บริโภคไทย หนี้ครัวเรือนต่อ GDP ใกล้ 90% ซึ่งอยู่ในระดับสูงสุดในเอเชีย ขณะที่ค่าจ้างยังคงอยู่ในระดับเดิม ขณะที่ฐานข้อมูลสถิติทางเศรษฐกิจและการเงินระดับโลก หรือ CEIC Data ที่ระบุว่าหนี้ครัวเรือนต่อ GDP ของไทยอยู่ที่ 86.8% ในไตรมาสที่ 1 ปี 2025 และข้อมูลจาก Trading Economics ระบุไว้ที่ 88.2%

ประชากรลดลงและแก่ขึ้น

ประชากรของไทยลดลงมาเป็นเวลาสี่ปี โดยอัตราการเกิดลดลงสู่ระดับต่ำสุดในรอบ 75 ปีในปี 2025 นี่เป็นปัญหาโครงสร้างร้ายแรงที่จะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยในระยะยาว​

คนไทยตัดค่าใช้จ่าย

คนไทยจำนวนมากกำลังลดค่าใช้จ่ายและการใช้จ่ายตามใจชอบ คุณเทวนารี สวรรค์เนตร อายุ 45 ปี ซึ่งดำเนินกิจการร้านทำผมในกรุงเทพฯ กล่าวว่า “ฉันมีลูกค้าน้อยลงเรื่อยๆ” ตอนนี้เธอกำลังมองหาการออมเงินมากขึ้น “ฉันซื้อของส่วนตัวให้ตัวเองน้อยลง และเน้นมากขึ้นที่การซื้อของให้ลูกๆ” เธอกล่าวขณะกำลังช็อปปิ้งที่ร้านขายของราคา 20 บาท (0.62 ดอลลาร์สหรัฐ)​

คำเตือนจากนักเศรษฐศาสตร์

คุณบุรินทร์จากศูนย์วิจัยกสิกรไทย กล่าวเพิ่มเติมว่า เศรษฐกิจ “ไม่ได้อยู่ในห้อง ICU” แต่ “ถ้ารัฐบาลไม่จัดการกับความท้าทายเชิงโครงสร้างเหล่านี้ สถานการณ์จะดูแย่ลงมากจากตรงนี้” 

การท่องเที่ยว: เครื่องยนต์เศรษฐกิจที่สะดุด

ตัวเลขที่น่าผิดหวัง : การท่องเที่ยวซึ่งเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจอีกตัวหนึ่งกำลังสะดุด และส่งผลกระทบต่อเนื่องไปยังภาคค้าปลีก เกษตรกรรม และการก่อสร้างโรงแรม คิตติกล่าว ประเทศไทยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติ 32.9 ล้านคนในปี 2025 ลดลง 7% จากปีก่อนหน้า และยังต่ำกว่าจุดสูงสุดก่อนการแพร่ระบาดที่ 40 ล้านคนในปี 2019  โดยข้อมูลจากสถิติการท่องเที่ยวที่ระบุว่าในปี 2025 ไทยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติ 32,974,321 คน ลดลง 7.23% จากปี 2024 ที่มี 35,544,290 คน ​

ปัญหาความปลอดภัยและการแข่งขัน

อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวได้รับผลกระทบจากความกังวลด้านความปลอดภัยหลังจากนักแสดงชาวจีนถูกลักพาตัวโดยแก๊งคอลเซ็นเตอร์ในปีที่แล้ว รวมถึงการแข่งขันที่เพิ่มขึ้นจากประเทศต่างๆ เช่น เวียดนามและญี่ปุ่น 

กรุงเทพฯ : เมืองที่สะท้อนภาพเศรษฐกิจ

ทุกมุมเมืองเงียบเหงา : อารมณ์ที่มืดมนนี้เห็นได้ชัดทั่วกรุงเทพฯ ที่ร้านอาหารเงียบเหงา โรงแรมไม่เต็มห้อง และร้านค้าปลีกกำลังดิ้นรนเพื่อความอยู่รอด ที่ถนนบรรทัดทอง ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นจุดหมายปลายทางอาหารริมทางที่คึกคักสำหรับนักท่องเที่ยว ร้านอาหารหลายแห่งถูกบังคับให้ปิดตัวลง​

เสียงจากผู้ประกอบการท้องถิ่น : ที่ร้าน Delidelo Cafe ทางตอนเหนือของเมืองหลวง คุณทิพย์วิมลได้เริ่มลดค่าใช้จ่ายส่วนตัว และหันไปพึ่งพาลูกสาวในการจ่ายค่างวดรถ “ฉันหยุดไปร้านอาหารหรือไปเที่ยวกับเพื่อนๆ แล้ว ถ้าเราออกไป มันก็ต้องเสียเงินเยอะ” เธอกล่าว เสียงจากผู้ประกอบการและนักเศรษฐศาสตร์

คำเตือนจากสภาอุตสาหกรรม : คุณเกรียงไกร เธียรนุกูล ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย กล่าวเมื่อเดือนที่แล้วว่า “เรากังวลเกี่ยวกับภาวะเศรษฐกิจถดถอย” เขาเตือนถึงแรงกดดันจากภาษีสหรัฐที่ 19% และการแข็งค่าของเงินบาทเทียบกับดอลลาร์ ซึ่งทำให้ภาคส่งออกที่สำคัญของประเทศลำบาก​

เขากล่าวว่า “รัฐบาลชุดใหม่ต้องทำความพยายามอย่างจริงจังในการเปลี่ยนอุตสาหกรรมเก่าให้เป็นอุตสาหกรรมใหม่” 

ทางออก ปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ

นักเศรษฐศาสตร์ กล่าวว่า ประเทศไทยจะต้องดำเนินการหลายด้านเพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจ 

ประการแรก : ต้องละทิ้งนโยบายปกป้องที่เป็นอุปสรรคต่อการแข่งขัน 

ประการที่สอง : ต้องผ่อนคลายข้อจำกัดในการลงทุนจากต่างชาติเพื่อดึงดูดเงินทุนและเทคโนโลยีใหม่ๆ 

ประการที่สาม : ต้องปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานให้ทันสมัยและมีประสิทธิภาพ​

โอกาสในอุตสาหกรรมใหม่

ประเทศไทยมีโอกาสในการใช้ประโยชน์จากพื้นที่การเติบโตที่มีศักยภาพหลายด้าน เช่น ศูนย์ข้อมูล (Data Centers) ซึ่งมีความต้องการสูงในยุคดิจิทัล การผลิตมูลค่าสูง (High-value Manufacturing) ที่เน้นเทคโนโลยีและนวัตกรรม อุตสาหกรรมยา (Pharmaceuticals) และเทคโนโลยีชีวภาพ (Biotechnology) ตามรายงานของ Financial Times​

งานเร่งด่วน : ฟื้นฟูผู้บริโภคไทย

แต่งานที่เร่งด่วนกว่านั้น คือ การฟื้นฟูโชคชะตาของผู้บริโภคไทย การลดภาระหนี้ครัวเรือน การเพิ่มรายได้และค่าจ้างให้สอดคล้องกับค่าครองชีพ และการสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการกระตุ้นเศรษฐกิจให้กลับมาเติบโตได้อย่างยั่งยืน ​

มุมมองของ The Signals : เข้าใจปัญหาเพื่อหาทางออก

The Signals บทความนี้ ไม่ได้ตั้งใจทำให้เกิดความหวาดกลัว แต่เป็นการนำเสนอมุมมองของนานาชาติที่มีต่อสถานการณ์เศรษฐกิจไทยอย่างตรงไปตรงมา การยอมรับความจริงและเข้าใจปัญหาอย่างลึกซึ้งเป็นก้าวแรกสำคัญในการหาทางออก

สำหรับผู้ที่สนใจธุรกิจและเศรษฐกิจ การทำความเข้าใจปัจจัยโครงสร้างเหล่านี้จะช่วยให้เราปรับตัวและวางแผนได้ดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการประกอบธุรกิจ การวางแผนอาชีพ หรือการบริหารการเงินส่วนบุคคล

ปัญหาที่ไทยเผชิญไม่ใช่เรื่องที่แก้ได้ในชั่วข้ามคืน แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งรัฐบาล ภาคเอกชน และประชาชน การปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ การพัฒนาทักษะแรงงาน การส่งเสริมนวัตกรรม และการสร้างความเชื่อมั่นทางการเมืองล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้ประเทศไทยกลับมายืนหยัดได้อีกครั้ง

สรุป

เศรษฐกิจไทยกำลังเผชิญกับความท้าทายหลายด้านพร้อมกัน ตั้งแต่การเติบโตที่ชะลอตัวเป็นเวลา 5 ปี หนี้ครัวเรือนที่สูงเกือบ 90% ของ GDP ประชากรที่แก่และลดลง อุตสาหกรรมการผลิตที่ถดถอย และภาคการท่องเที่ยวที่ยังฟื้นตัวไม่เต็มที่ นักเศรษฐศาสตร์ชั้นนำจาก Kasikornbank และ Kiatnakin Phatra Securities ต่างเตือนว่า หากไม่มีการปฏิรูปโครงสร้างที่จริงจัง สถานการณ์อาจแย่ลงไปอีก​

แต่ในความท้าทายก็มีโอกาส ประเทศไทยยังมีศักยภาพในการพัฒนาอุตสาหกรรมใหม่ๆ เช่น ศูนย์ข้อมูล การผลิตมูลค่าสูง และเทคโนโลยีชีวภาพ สิ่งสำคัญ คือ ต้องมีนโยบายที่ชัดเจน การดำเนินการที่จริงจัง และความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อให้ประเทศไทยกลับมาเป็น “เสือเอเชีย” ที่แข็งแกร่งอีกครั้ง

อ้างอิง

• https://www.ft.com/content/e766f94f-7626-4b60-b997-44ca1b18a4e7?fbclid=IwY2xjawPvADpleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFXZGluNXJ3dml1TDRyakVMc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHqvaGvMELnW6qAyIQgVvb-YBq-ITO2HoVBRBoGDO3G56p6-xlU9P07UAxiL0_aem_Ire0IPBuS3yGFRYrBJ4BYg
• https://www.imf.org/en/countries/tha
• https://tradingeconomics.com/thailand/news/news/501985
• https://www.cnbcindonesia.com/news/20260203141332-4-707766/tetangga-dekat-ri-thailand-kini-dijuluki-sick-man-of-asia-ada-apa