ถอดรหัส WEF 2026 เมื่อโลกแบ่งขั้วรุนแรง ธุรกิจไทยจะอยู่รอดและทำกำไรอย่างไร

ณ เมืองดาวอส-คลอสเตอร์ส สมาพันธรัฐสวิส การประชุม World Economic Forum (WEF) Annual Meeting ประจำปี 2026 (ครั้งที่ 56) จัดขึ้นระหว่างวันที่ 19–23 มกราคม 2026 ภายใต้ธีม ‘A Spirit of Dialogue’ และได้ปิดฉากลงแล้ว แต่สิ่งที่ยังคงร้อนระอุและส่งแรงกระเพื่อมมาถึงห้องประชุมบอร์ดบริหารทั่วโลกไม่ใช่เรื่องของสภาพอากาศ แต่คือ “สัญญาณเตือนภัย” ระดับสีแดงที่บ่งบอกว่า ระเบียบโลกเก่าที่เราคุ้นเคยได้พังทลายลงอย่างสมบูรณ์แล้ว

หากย้อนกลับไปเมื่อ 2-3 ปีก่อน เราอาจคุ้นเคยกับคำว่า “Multipolar World” หรือโลกที่มีหลายขั้วอำนาจ ซึ่งนักธุรกิจเชื่อว่าเราสามารถ “ค้าขายกับใครก็ได้” แต่จากการสรุปประเด็นและบรรยากาศการหารือบนเวทีดาวอสปีนี้ และรายงานสรุปจากเวทีดาวอสปีนี้ ชี้ให้เห็นความจริงที่น่ากังวลกว่านั้น โลกไม่ได้แค่มีหลายขั้ว แต่โลกกำลังเข้าสู่ภาวะ “Extreme Polarization” หรือ การแบ่งแยกอย่างสุดขั้ว

ถอดรหัส WEF 2026 เมื่อโลกแบ่งขั้วรุนแรง ธุรกิจไทยจะอยู่รอดและทำกำไรอย่างไร

นี่ไม่ใช่เรื่องไกลตัวของนักการทูต แต่เป็นเรื่อง “ปากท้อง” และ “กำไรขาดทุน” ของธุรกิจไทยโดยตรง เมื่อมหาอำนาจเริ่มบีบให้ประเทศต่างๆ และภาคธุรกิจต้อง “เลือกข้าง” คำถามสำคัญที่ The Signals ต้องการชวนผู้ประกอบการ เจ้าของธุรกิจ และนักลงทุนทุกท่านมาร่วมหาคำตอบในบทความนี้คือ… “ในวันที่โลกบีบให้เลือก เราจะวางกลยุทธ์อย่างไรให้ธุรกิจไทยเป็นผู้ถูกเลือกจากทุกฝ่าย?”

จาก Multipolar สู่ Extreme Polarization : เข้าใจภูมิทัศน์โลกใหม่ปี 2026

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน The Signals ขอเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่าง “โลกใบเดิม” กับ “โลกใบใหม่” ที่เรากำลังเผชิญ

• Multipolar World (2020-2024) : โลกมีมหาอำนาจหลายกลุ่ม (สหรัฐฯ, จีน, EU, BRICS) ธุรกิจสามารถซื้อชิปจากจีน ไปประกอบเวียดนาม และส่งขายอเมริกาได้โดยสะดวก เน้นที่ “ใครถูกกว่า คนนั้นชนะ”
• Extreme Polarization (2026 Onwards) : โลกถูกแบ่งแยกด้วยกำแพงที่มองไม่เห็น ทั้งกำแพงเทคโนโลยี (Tech Decoupling) และกำแพงความมั่นคง ห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ถูกรื้อใหม่หมด ธุรกิจต้องตอบคำถามว่า “คุณอยู่ข้างใคร?” ก่อนที่จะเริ่มเจรจาซื้อขาย

ทำไมเรื่องนี้ถึงอันตรายต่อ SME และธุรกิจไทย?

IMF ประเมินว่าในฉากทัศน์การแบ่งขั้วทางเศรษฐกิจที่รุนแรง (‘deep fragmentation’) ผลกระทบต่อผลผลิตเศรษฐกิจ (output) อาจอยู่ในช่วงประมาณ 5–10% ซึ่งสะท้อนความเสี่ยงเชิงระบบที่ธุรกิจต้องเตรียมรับมือ

ในเวทีดาวอส 2026 รัฐมนตรีพาณิชย์ของไทยได้สะท้อนภาพจริงที่น่าตกใจว่า วันนี้ประเทศต่างๆ กำลังใช้ “แต้มต่อ” ที่ตัวเองมี ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยี ทรัพยากร หรืออำนาจทหาร มาเป็นเครื่องมือบีบบังคับทิศทางเศรษฐกิจ นั่นหมายความว่า หากคุณเป็นโรงงานผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ แล้ววันหนึ่งซัพพลายเออร์วัตถุดิบต้นน้ำของคุณถูก “แบน” จากประเทศปลายทางที่คุณส่งออก สินค้าของคุณอาจกลายเป็นของเสีย (Dead Stock) ทันที

สำหรับในยุค Extreme Polarization ความเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่ “ขายของไม่ได้” แต่อยู่ที่ “ผลิตของไม่ได้” เพราะขาดวัตถุดิบ หรือเทคโนโลยีที่ถูกกีดกัน ดังนั้น การบริหารความเสี่ยง (Risk Management) จึงสำคัญพอๆ กับการหากำไร (Profit Maximization)

ยุทธศาสตร์ Diplomatic Agility คือ ศิลปะการเป็นพันธมิตรกับทุกฝ่าย

เมื่อโลกบีบให้เลือกข้าง ทางรอดของไทยไม่ใช่การเลือกข้างใดข้างหนึ่งจนสุดตัว แต่คือการบริหารความสัมพันธ์แบบ “พันธมิตรรายประเด็น” (Issue-based Partnership)

The Signals ได้ลองวิเคราะห์ถ้อยแถลงของ คุณ ศุภจี  พบจุดที่น่าสนใจสำหรับการนำมาปรับใช้เป็นกลยุทธ์ธุรกิจ คือ แนวคิดที่ว่า “เราไม่จำเป็นต้องคุยทุกเรื่องกับทุกประเทศ แต่ต้องเลือกเรื่องที่เป็นประโยชน์ร่วม” นี่คือ หัวใจของ Game Changer ในยุคนี้

กลยุทธ์สำหรับภาคธุรกิจ (Actionable Strategy)

• Diversified Neutrality (ความเป็นกลางที่ยืดหยุ่น) : อย่าผูกขาดเทคโนโลยีหรือ Supply Chain ไว้กับค่ายใดค่ายหนึ่ง 100% ตัวอย่างเช่น ระบบ Cloud Computing หรือเครื่องจักรในโรงงาน ควรมีทางหนีทีไล่ (Backup Plan) ที่รองรับมาตรฐานของทั้งสองขั้วอำนาจได้
• Trade & Buy Strategy (กลยุทธ์ซื้อเพื่อขาย) : ในอดีตเรามักคิดแต่จะ “ส่งออก” (Export-led) แต่ในยุคนี้ การ “นำเข้า” (Import) จากประเทศคู่ค้า เป็นเครื่องมือต่อรองที่สำคัญ หากบริษัทของคุณนำเข้าเครื่องจักรจากยุโรป คุณจะมีแต้มต่อในการเจรจาส่งออกสินค้าเกษตรแปรรูปกลับไป เพราะต่างฝ่ายต่างพึ่งพากัน (Interdependence)
• Trust Economy (เศรษฐกิจฐานความเชื่อมั่น) : สิ่งหนึ่งที่ AI หรือ Robot ทำแทนไม่ได้คือ “ความไว้เนื้อเชื่อใจ” ในสภาวะที่โลกเต็มไปด้วยความระแวง คู่ค้าจะมองหาซัพพลายเออร์ที่ “ไว้ใจได้” (Trusted Partner) มากกว่าคนที่ “ราคาถูกที่สุด” ธุรกิจไทยต้องสร้างแบรนด์ที่โปร่งใส ตรวจสอบที่มาของวัตถุดิบได้ และมีธรรมาภิบาล

ติดตั้ง 3 เครื่องยนต์ใหม่ เพื่อฝ่าคลื่นลมปี 2026

จากเวทีดาวอส มีการระบุถึงปัจจัยขับเคลื่อนเศรษฐกิจ (Growth Drivers) ที่เปลี่ยนไป เราได้รวบรวมและวิเคราะห์ออกมาเป็น 3 เครื่องยนต์หลัก ที่ภาคธุรกิจต้องเร่งติดตั้งให้องค์กร ดังนี้

เครื่องยนต์ที่ 1 : AI & Technology Resilience

ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในปี 2026 ไม่ใช่แค่เรื่องของการเขียนอีเมลหรือทำรูปภาพอีกต่อไป แต่มันคือ “ขีดความสามารถในการแข่งขันของชาติ”

• สิ่งที่ต้องทำ : ผู้ประกอบการต้องนำ AI มาใช้ในกระบวนการผลิต (Process Automation) และการพยากรณ์ความต้องการตลาด (Demand Forecasting) เพื่อลดความสูญเสีย
• ข้อควรระวัง : ระวังเรื่อง Data Privacy และกฎระเบียบ AI Act ของแต่ละภูมิภาคที่แตกต่างกัน (เช่น EU AI Act ที่เข้มงวดมาก)

เครื่องยนต์ที่ 2 : Green Economy & Standards

ลืมคำว่า CSR ไปได้เลย เพราะวันนี้ “สิ่งแวดล้อม” คือ “กติกาการค้า” (Trade Rules)

• สถานการณ์จริง : มาตรการ CBAM ของสหภาพยุโรปเริ่มใช้ช่วง ‘transitional phase’ ตั้งแต่ 1 ต.ค. 2023–31 ธ.ค. 2025 โดยหลัก ๆ เป็นภาระการรายงาน และจะเข้าสู่ ‘definitive phase’ ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2026 ซึ่งเริ่มมีภาระด้านต้นทุน/การชำระตามระบบมากขึ้น ดังนั้นผู้ส่งออกควรเร่งจัดเก็บข้อมูลการปล่อยและเอกสารที่เกี่ยวข้องให้พร้อม
• โอกาส : ธุรกิจที่ปรับตัวเป็น Green Supply Chain ได้ก่อน จะกลายเป็น “Premium Choice” ในตลาดโลก ซึ่งไทยมีโอกาสสูงมากในการสร้างแต้มต่อจุดนี้

เครื่องยนต์ที่ 3 : Security & Food Safety

ในยามสงครามและความขัดแย้ง “อาหาร” คือ อาวุธและความมั่นคง

• จุดแข็งของไทย : เรา คือ ครัวของโลก (Kitchen of the World) การยกระดับสินค้าเกษตรให้เป็น “สินค้าความมั่นคง” จะทำให้เรามีอำนาจต่อรองสูงมาก
• คำแนะนำ : SME สายเกษตรและอาหาร ควรเน้นเรื่อง Food Safety Standard และ Traceability (การตรวจสอบย้อนกลับ) เพื่อสร้างความมั่นใจให้ตลาดโลก

DEFA คือ ขุมทรัพย์ 2 ล้านล้านดอลลาร์ใกล้บ้าน

“อาเซียน” เปรียบเสมือนอ่าวหลบภัยที่มีศักยภาพการเติบโตสูงที่สุด โดยไฮไลต์สำคัญจาก คุณ ศุภจี อธิบายว่า การผลักดันกรอบความร่วมมือด้านเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (ASEAN Digital Economy Framework Agreement – DEFA) ซึ่งถือเป็นข้อตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลระดับภูมิภาคฉบับแรกของโลก

ทำไม DEFA ถึงสำคัญกับกระเป๋าตังค์ของเรา?

ข้อมูลจากรายงาน e-Conomy SEA (จัดทำโดย Google, Temasek และ Bain & Company ในปีก่อนหน้า) และเป้าหมายใหม่ของสมาชิกอาเซียน ชี้ให้เห็นตัวเลขที่น่าตื่นเต้น

• Market Size : ตลาดอาเซียนมีประชากรกว่า 600 ล้านคน
• Growth Target : มีการประเมินว่า ‘การดำเนินการ DEFA’ สามารถช่วยปลดล็อกศักยภาพเศรษฐกิจดิจิทัลของอาเซียนให้ไปถึงระดับราว 2 ล้านล้านดอลลาร์ภายในปี 2030 (เป็นตัวเลขเชิงเป้าหมาย/ศักยภาพ ภายใต้เงื่อนไขว่าการดำเนินการทำได้จริงและต่อเนื่อง)

ประโยชน์ที่ภาคธุรกิจไทยจะได้รับจาก DEFA

1. Seamless Cross-border Trade : การขายของออนไลน์ไปเวียดนาม อินโดนีเซีย หรือฟิลิปปินส์ จะง่ายเหมือนส่งของจากกรุงเทพฯ ไปเชียงใหม่ ด้วยระบบศุลกากรดิจิทัลและ Payment Gateway ที่เชื่อมถึงกัน
2. Cost Reduction : ลดต้นทุนธุรกรรมและเอกสารกระดาษ
3. Talent Pool : สามารถจ้างงาน Digital Talent จากเพื่อนบ้านได้ง่ายขึ้น

อย่ามัวแต่มองหาลูกค้าในยุโรปหรืออเมริกาจนลืมเพื่อนบ้าน ภาคธุรกิจควรเริ่มศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคในอาเซียน และใช้ประโยชน์จากแพลตฟอร์ม E-commerce ในภูมิภาคเพื่อทดสอบตลาดทันที

กับดักที่ต้องระวัง เมื่อแผนที่เก่าพาหลงทาง

แม้จะมีโอกาส The Signals ต้องขอเตือนด้วยความหวังดีว่า “ความสำเร็จในอดีต ไม่ใช่เครื่องการันตีอนาคต” โดยเฉพาะในเรื่องของ ข้อตกลงการค้าเสรี (FTA)

• กับดัก FTA เดิม : FTA ที่ไทยทำไว้เมื่อ 20-30 ปีก่อน อาจล้าสมัยไปแล้ว กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า (Rules of Origin) ในอดีตอาจไม่ครอบคลุมสินค้าไฮเทคหรือ Digital Service ในปัจจุบัน
• ทางออก : ภาครัฐกำลังเร่งเจรจา FTA ฉบับใหม่ๆ กับตลาดศักยภาพสูง (เช่น FTA ไทย-EU, ไทย-แคนาดา, ไทย-เกาหลีใต้) ผู้ประกอบการต้อง “อัปเดตความรู้” ตลอดเวลาว่าสิทธิประโยชน์ทางภาษีใหม่ๆ มีอะไรบ้าง เพื่อไม่ให้เสียโอกาส

บทสรุป : การปรับตัวคือ “ทางรอดเดียว” ในโลกที่ไร้พรมแดนแต่เต็มไปด้วยกำแพง

ในขณะที่มหาอำนาจกำลังงัดข้อกันด้วยกำแพงภาษีและสงครามเทคโนโลยี (Tech War) ความได้เปรียบของประเทศไทยไม่ได้อยู่ที่ขนาดของกองทัพหรือปริมาณเงินทุนสำรอง แต่อยู่ที่ “ความยืดหยุ่น” 

จากถ้อยแถลงของคุณ ศุภจี สุธรรมพันธุ์ และทิศทางเศรษฐกิจโลก ชี้ชัดแล้วว่า ไทยไม่ต้องเลือกข้างเพื่อเป็นศัตรูกับใคร แต่เราต้องเลือกที่จะ “เป็นมิตรอย่างมียุทธศาสตร์” ภายใต้แนวคิด Diplomatic Agility หรือการทูตที่พลิ้วไหว ธุรกิจไทยต้องทำตัวเสมือน “โซ่ข้อกลาง” ที่เชื่อมโยง Supply Chain ที่ขาดสะบั้นของโลกเข้าด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นชิ้นส่วนจากจีนที่ต้องการส่งไปสหรัฐฯ หรือเทคโนโลยีจากยุโรปที่ต้องการตลาดในเอเชีย

กุญแจ 3 ดอก เพื่อไขประตูสู่ความมั่งคั่งใหม่

เพื่อให้รอดพ้นจากคลื่นลมนี้ ผู้นำองค์กรต้องหยุดมองหา “ความปกติใหม่” (New Normal) เพราะมันไม่มีอยู่จริง แต่ต้องเร่งสร้าง “ความได้เปรียบใหม่” ผ่าน 3 แกนหลัก:

1. AI & Tech : เปลี่ยนจากผู้ใช้งานเป็นผู้ประยุกต์ใช้เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มความแม่นยำ
2. Green Rules: มองมาตรฐานสิ่งแวดล้อมให้เป็น “ใบเบิกทาง” (Visa) สู่ตลาดยุโรปและอเมริกา ไม่ใช่ภาระ
3. Trust & Security : ใช้ความน่าเชื่อถือและมาตรฐานความปลอดภัยทางอาหาร เป็นจุดขายที่ AI เลียนแบบไม่ได้

อาเซียน ขุมทองที่ถูกมองข้าม

ท้ายที่สุด อย่ามองข้ามสนามหลังบ้านอย่าง “อาเซียน” ภายใต้กรอบ DEFA ตลาดที่มีประชากรกว่า 600 ล้านคนและกำลังซื้อที่เติบโตแบบก้าวกระโดด คือ “Airbag” ชั้นดีที่จะรองรับแรงกระแทกจากเศรษฐกิจโลกชะลอตัว การหันกลับมามองเพื่อนบ้าน ไม่ใช่การถอยหลัง แต่คือการสร้างฐานที่มั่นให้แข็งแกร่งก่อนจะกระโดดไปไกลกว่าเดิม

ถึงเวลาทิ้งแผนที่เก่า

แผนที่การค้าเดิมที่เคยพาเราประสบความสำเร็จเมื่อ 10 ปีก่อน อาจพาเราเดินตกหน้าผาในวันนี้ ผู้ประกอบการไทยต้องกล้าที่จะ

• Rethink : รื้อกระบวนการคิดเรื่อง Supply Chain ใหม่หมด
• Reskill : เติมทักษะดิจิทัลและกฎกติกาสากลให้ทีมงาน
• Reconnect : สร้างพันธมิตรใหม่ๆ โดยเฉพาะในกลุ่มอาเซียนและตลาดเกิดใหม่

ปี 2026 ไม่ใช่ปีแห่งความสิ้นหวัง แต่เป็นปีแห่งการ “คัดกรอง” ธุรกิจที่ปรับตัวได้ช้าจะถูกกระแสโลกพัดหายไป ส่วนธุรกิจที่ตื่นตัว ปรับทิศทางลมได้ทัน จะพบว่าในวิกฤต Extreme Polarization นี้ มีโอกาสมหาศาลซ่อนอยู่สำหรับผู้ที่มองเห็น คำถามสุดท้ายที่ The Signals อยากฝากไว้ไม่ใช่ “โลกจะไปทางไหน?” แต่คือ… “วันนี้คุณเริ่มขยับตัวหรือยัง?”

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ในการให้ความรู้ด้านกลยุทธ์ธุรกิจเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำการลงทุนหรือคำแนะนำทางการเงินส่วนบุคคล ผู้อ่านควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมจากแหล่งที่มาโดยตรง และปรึกษาที่ปรึกษาการเงินที่ได้รับใบอนุญาตก่อนตัดสินใจลงทุน การลงทุนและการทำธุรกิจมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลก่อนการตัดสินใจ