AI ท่วม Spotify วิกฤตลิขสิทธิ์ 47.2 พันล้าน หรือจุดจบศิลปิน?

ถ้าคุณเปิดฟังเพลงบน Spotify ในวันนี้ มีความเป็นไปได้สูงมากที่เพลงที่คุณกำลังฟังอาจไม่ได้ถูกสร้างสรรค์โดยฝีมือมนุษย์ และที่น่าตกใจ คือ อาจไม่มีใครได้รับค่าลิขสิทธิ์จากเพลงนั้นเลย เรื่องนี้ไม่ใช่นิยายวิทยาศาสตร์แห่งโลกอนาคต แต่เป็นสถานการณ์จริงที่กำลังเกิดขึ้นในปี 2025 เมื่อเทคโนโลยี AI กำลังหลั่งไหลเข้าสู่แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งด้วยเพลงที่ไม่มีเจ้าของ แน่นอนว่า ผลงานเหล่านี้มีต้นทุนการผลิตที่ใกล้เคียงกับศูนย์ ทว่ากลับกำลังกลืนกินรายได้ของศิลปินและค่ายเพลงทั่วโลกอย่างเงียบเชียบ

AI ท่วม Spotify วิกฤตลิขสิทธิ์ 47.2 พันล้าน หรือจุดจบศิลปิน?

Related posts

อัปเดต Tesla FSD ล่าสุด สวีเดนให้ทดสอบวิ่งจริง เกาหลีใต้แห่ใช้เพียบ

เมษายน 28, 2026

อวสานนักรีเซล! เจาะลึกวงการของสะสมญี่ปุ่น รัฐและเอกชนผนึกกำลังปราบพ่อค้าคนกลาง 

เมษายน 21, 2026

จากรายงานของ Will Page เศรษฐกรดนตรี ซึ่งเผยแพร่ผ่าน Pivotal Economics ระบุว่า มูลค่ารวมของตลาด Music Copyright ทั่วโลกในปี 2024 สูงถึง 47.2 พันล้านดอลลาร์ และเติบโต 5.2% จากปีก่อนหน้า แม้ตลาดยังเติบโตต่อเนื่อง แต่เริ่มเห็นสัญญาณการชะลอตัวเมื่อเทียบกับทศวรรษก่อนหน้า โดยมีแรงกดดันใหม่จาก AI-generated music และการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างรายได้ของอุตสาหกรรมสตรีมมิ่ง

AI ท่วม Spotify คือ อะไร และมีจุดเริ่มต้นมาจากไหน?

การที่ AI ท่วม Spotify ด้วยเพลงที่ไม่มีเจ้าของ คือ กระบวนการใช้ปัญญาประดิษฐ์สร้างบทเพลงที่มีความแนบเนียนคล้ายคลึงกับผลงานของมนุษย์ ทั้งในแง่ของเสียงร้อง จังหวะ และเสียงดนตรี แต่ความแตกต่างที่สำคัญ คือ เพลงเหล่านี้ไม่มีเจ้าของลิขสิทธิ์ที่เฉพาะเจาะจง หรือผ่านกระบวนการสร้างจากระบบ AI-based Creator ที่ไม่ต้องพึ่งพาระบบการจ่ายค่ารอยัลตี้ (royalties) แบบดั้งเดิม 

ปรากฏการณ์เพลงที่สร้างโดย AI เริ่มชัดเจนขึ้นในแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งหลายแห่ง โดยรายงานจาก Deezer ระบุว่าในปี 2025 มีการอัปโหลดเพลงที่สร้างโดย AI เข้าสู่ระบบวันละหลายหมื่นแทร็ก (จากราว 10,000 แทร็กต่อวันในช่วงต้นปี เพิ่มเป็นประมาณ 50,000 แทร็กต่อวันภายในปีเดียวกัน) แม้ Spotify ไม่ได้เปิดเผยจำนวนเพลง AI รายวันในรูปแบบเดียวกัน แต่ก็ถึงขั้นต้องออกนโยบายใหม่และลบแทร็กที่จัดเป็นสแปมและเนื้อหา AI ที่ไม่เป็นไปตามนโยบายมากกว่า 75 ล้านแทร็กในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา

การศึกษาของ University of Waterloo ในปี 2026 พบว่า มีการใช้ข้อมูลเสียงมากกว่า 600,000 ชั่วโมงในการนำมาฝึกฝนโมเดล ซึ่ง Soundverse ยังชี้ให้เห็นว่า AI สามารถผลิตเพลงได้มากกว่า 10,000 ชั่วโมงต่อวัน ทำให้สตูดิโอระดับโลกอย่าง Sony สามารถลดต้นทุนลงได้ถึง 20% ต่อปี ยิ่งไปกว่านั้น เพลงเหล่านี้ไม่ได้มีสถานะเป็นแค่เพลงประกอบลอยๆ แต่มีคุณภาพสูงจนผู้ฟังทั่วไปแทบแยกไม่ออก ส่งผลให้โครงสร้างระบบ Royalty แบบเดิมเริ่มล้มเหลว

จุดเริ่มต้นจากคลังข้อมูล AI Training Dataset จากการศึกษาของ University of Waterloo ในปี 2026 พบว่า มีการใช้ข้อมูลเสียงมากกว่า 600,000 ชั่วโมงในการนำมาฝึกฝนโมเดล ซึ่งนำไปสู่การกดต้นทุนการผลิตเพลงต่อชั่วโมงให้ลดลงเหลือศูนย์ นอกจากนี้ Soundverse ยังชี้ให้เห็นว่า AI สามารถผลิตเพลงได้มากกว่า 10,000 ชั่วโมงต่อวัน ทำให้สตูดิโอระดับโลกอย่าง Sony สามารถลดต้นทุนลงได้ถึง 20% ต่อปี 

ในขณะเดียวกัน ศิลปินอินดี้กลับต้องสูญเสียรายได้ไปประมาณ 10-15% มีการประเมินจากที่ปรึกษาด้านเทคโนโลยีและบทวิเคราะห์ธุรกิจว่า การนำระบบ AI มาใช้ในงานบริการลูกค้าสามารถลดต้นทุนได้ราวหลักสิบเปอร์เซ็นต์สำหรับหลายอุตสาหกรรม สำหรับ Spotify เอง ผู้บริหารยืนยันว่า บริษัทใช้ AI อย่างหนัก ทั้งในด้านระบบแนะนำเพลง (recommendation) การคัดกรองเนื้อหา และการพัฒนาฟีเจอร์ใหม่ ๆ เพื่อยกระดับประสบการณ์ผู้ใช้และปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงาน แต่ยังไม่มีการเปิดเผยตัวเลขอย่างเป็นทางการในที่สาธารณะว่าลดต้นทุน customer support หรือเพิ่มจำนวนเพลย์ลิสต์ได้ในอัตรากี่เปอร์เซ็นต์ต่อปี 

แต่ผลลัพธ์ที่ตามมา คือ ศิลปินขาดรายได้จากการทำ Licensing โดยตรง เพราะเพลงจาก AI ไม่จำเป็นต้องแบ่งรายได้ค่า royalty ให้กับใคร

ทำไมประเด็นนี้ถึงสำคัญและสั่นสะเทือนวงการในปี 2026?

มูลค่าตลาด $47.2 พันล้าน กำลังถูกกัดเซาะ ความสำคัญของเรื่องนี้อยู่ที่ผลกระทบโดยตรงต่อมูลค่าตลาด Music Copyright ทั่วโลก โดย Pivotal Economics ระบุว่า ตลาดนี้เติบโตขึ้น 5.2% จนมีมูลค่า $47.2 พันล้านในปี 2024 ทว่า อัตราการเติบโตนี้กำลังชะลอตัวลง นักวิเคราะห์จำนวนมากเตือนว่า หากไม่มีมาตรการรองรับที่เหมาะสม รายได้บางส่วนของศิลปินและเจ้าของลิขสิทธิ์อาจถูกเบียดบัง โดยเนื้อหาที่สร้างด้วย AI 

โดยเฉพาะในตลาดที่แข่งขันด้านต้นทุน เช่น เพลงประกอบทั่วไปและเพลงบรรยากาศ แม้ Will Page จะยังไม่ให้ตัวเลข “เปอร์เซ็นต์รายได้ที่หายไปเพราะ AI” แต่ก็ชี้ให้เห็นว่า AI เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อโครงสร้างรายได้ของธุรกิจลิขสิทธิ์เพลง 

ในขณะที่องค์กรอุตสาหกรรม เช่น RIAA และ IFPI ต่างออกแถลงการณ์แสดงความกังวลเกี่ยวกับการใช้เพลงไปฝึกฝน AI โดยไม่ได้รับอนุญาต นี่คือ จุดบอดที่กฎหมายลิขสิทธิ์ (Copyright) ยังก้าวตามไม่ทัน เนื่องจากการฝึกฝน AI จำเป็นต้องใช้ข้อมูลกว่า 600,000 ชั่วโมง โดยไม่มีการขออนุญาต (permission) ทำให้เจ้าของผลงานไม่ได้รับค่าชดเชย (compensation) กลับคืนมา

ความเสียหายที่ตกหนักกับศิลปินอินดี้ กลุ่มที่รับแรงกระแทกหนักที่สุดหนีไม่พ้นศิลปินอินดี้และค่ายเพลงขนาดเล็ก ศิลปินอินดี้และค่ายเพลงขนาดเล็กมักเป็นกลุ่มที่เปราะบางที่สุดต่อการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างรายได้ เพราะมีอำนาจต่อรองและทรัพยากรจำกัดเมื่อเทียบกับค่ายใหญ่ แม้จะไม่มีตัวเลขสากลที่ระบุชัดว่า รายได้เฉลี่ยของศิลปินอินดี้ลดลงจากระดับใดไปสู่ระดับใดเพราะ AI 

แต่เสียงสะท้อนจากหลายประเทศ ชี้ว่า ศิลปินจำนวนมากต้องหันไปพึ่งพาช่องทางรายได้ใหม่ เช่น การสร้างฐานแฟนโดยตรง การขายสินค้าและประสบการณ์ รวมถึง การลองใช้เทคโนโลยีอย่าง NFT หรือการแบ่งปันลิขสิทธิ์ในรูปแบบโทเค็น สถานการณ์นี้บีบบังคับให้ศิลปินต้องเริ่มปรับเปลี่ยนโมเดลธุรกิจ โดยหันไปพึ่งพาการสร้างปฏิสัมพันธ์โดยตรงกับแฟนคลับ (direct fan engagement) หรือการนำเทคโนโลยี NFT เข้ามาช่วยเสริม

วิเคราะห์เชิงลึก ช่องว่างกฎหมาย และโมเดลแก้เกมจากเกาหลีใต้

ช่องว่างกฎหมาย Copyright และการดึงข้อมูลไปใช้ วิกฤตครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความล่าช้าของกฎหมายลิขสิทธิ์อย่างชัดเจน เมื่อ AI Training Dataset สามารถดึงข้อมูลกว่า 600,000 ชั่วโมงไปใช้โดยไม่ต้องขออนุญาต ศิลปินจึงตกอยู่ในภาวะเสียเปรียบ ค่าย RIAA เน้นย้ำว่า AI นำเพลงจากแพลตฟอร์มอย่าง Spotify และ YouTube ไปเรียนรู้โดยไม่ต้องจ่ายค่า Licensing ทำให้เกิดความสูญเสียราว 3.2% ของตลาดมูลค่า $47.2 พันล้าน 

ขณะที่ Pivotal Economics ยังยืนยันด้วยว่า AI กำลังกัดกินรายได้ศิลปิน 10-15% ต่อปี สิ่งที่อุตสาหกรรมต้องการอย่างเร่งด่วน คือ กฎหมายฉบับใหม่ที่บังคับให้เทคโนโลยี AI ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ หรือสร้างระบบการจ่ายค่าตอบแทนรูปแบบใหม่ที่ยุติธรรม

โมเดล Tokenized IP ทางออกที่น่าสนใจจากเกาหลีใต้ ในขณะที่หลายฝ่ายกำลังหาทางรับมือ Korea Times ระบุว่า Korea Institute of Intellectual Property ประเมินศักยภาพของการนำลิขสิทธิ์เพลงมาทำให้ซื้อขายได้ในรูปแบบหลักทรัพย์หรือโทเค็น (tokenized music copyrights) ในเกาหลีใต้ อาจสร้างมูลค่าตลาดสูงสุดราว 22 ล้านล้านวอน หรือประมาณ 14.9 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งคิดเป็นประมาณ 10 เท่าของมูลค่าอุตสาหกรรมเพลงเกาหลีในปัจจุบัน 

โมเดลนี้เปิดโอกาสให้แฟนเพลงสามารถลงทุนในลิขสิทธิ์เพลงและให้ศิลปินได้รับรายได้จากลิขสิทธิ์ผ่านระบบบล็อกเชนอย่างโปร่งใส ถือว่าเป็น “ช่องทางใหม่ในการสร้างและกระจายมูลค่าลิขสิทธิ์” มากกว่าการกำหนดเปอร์เซ็นต์ผลกระทบอย่างตายตัว แนวทางนี้ ถือเป็นจุดที่น่าสนใจมาก เพราะในขณะที่โลกกำลังปวดหัวกับการโดนแย่งรายได้ K-pop กลับเลือกใช้บล็อกเชนมาสร้างมูลค่าเพิ่ม แม้จะมีการใช้ AI ช่วยแต่งเพลง แต่ก็ยังคงมีการจ่ายค่า licensing ผ่านระบบโทเค็นอย่างชัดเจน

แพลตฟอร์ม คือ ผู้ได้ประโยชน์สูงสุด ปฏิเสธไม่ได้ว่าแพลตฟอร์มอย่าง Spotify และ YouTube คือ กลุ่มที่รับผลประโยชน์แบบเต็มเม็ดเต็มหน่วย เป็นผู้เล่นที่มีศักยภาพสูงในการใช้ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ทั้งในด้านระบบแนะนำเพลง การคัดกรองเนื้อหา และการดูแลผู้ใช้ งานวิจัยด้าน customer experience ชี้ว่า AI สามารถช่วยลดต้นทุนด้านบริการลูกค้าและเพิ่มความพึงพอใจของผู้ใช้ได้อย่างมีนัยสำคัญในหลายอุตสาหกรรม แต่สำหรับ Spotify เองยังไม่มีตัวเลขสาธารณะที่ระบุชัดว่า AI ทำให้ต้นทุนลดลงกี่เปอร์เซ็นต์ หรือเพิ่มเวลาที่ผู้ฟังใช้บนแพลตฟอร์มเท่าใดต่อปี

พลิกวิกฤตเป็นโอกาสทางรอดและมูลค่าใหม่ของศิลปินยุค AI

แม้ว่า AI จะกำลังเข้ามากระทบรายได้หลัก ทว่าในวิกฤตย่อมมีช่องทางใหม่ซ่อนอยู่ Podcast Videos ระบุว่า แม้อัตราการสูญเสียรายได้จะอยู่ที่ 10-15% ต่อปี แต่นี่กลับเป็นแรงผลักดันให้ศิลปินเร่งปรับตัวหันมาประยุกต์ใช้ NFT หรือ Tokenized IP ซึ่งช่วยสร้างรายได้จากการขายสินค้า (merch) เพิ่มขึ้นได้ถึง 20% ต่อปี ยิ่งไปกว่านั้น โมเดลจากเกาหลีใต้อย่างที่ Korea Times ได้รายงานไว้ สะท้อนให้เห็นว่า บล็อกเชนสามารถต่อยอดมูลค่าได้ถึง 10 เท่าจากการส่งออก K-pop ในปี 2024 ช่วยพยุงการสูญเสียรายได้ให้เหลือเพียง 5% ต่อปี นี่คือ บทพิสูจน์ว่าหากศิลปินรู้จักพลิกแพลงนำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาปรับใช้ ก็สามารถเปลี่ยนจากผู้ถูกแย่งตลาดมาเป็นผู้กำหนดมูลค่าใหม่ได้สำเร็จ

คลื่นใต้น้ำที่น่ากังวลเมื่อ AI อาจกลืนกินความหลากหลายทางดนตรี

แน่นอนว่า ความท้าทาย คือ ศิลปินต้องสูญเสียรายได้ 10–15% ต่อปีนี้ คิดเป็นมูลค่าราว 10% ของตลาดรวม Music Copyright ที่ $47.2 พันล้านในปี 2024 ในขณะที่ Forbes ระบุว่า AI ช่วยให้ Spotify สามารถลดต้นทุนการดำเนินงานได้ 20% ต่อปี ผ่านระบบอัลกอริทึมแนะนำเพลงแบบอัตโนมัติ ทว่าผลพวงที่ตามมาคือสัดส่วน “เพลงที่ต้องจ่ายลิขสิทธิ์ให้ศิลปิน” กลับหดตัวลงอย่างมีนัยสำคัญ แพลตฟอร์มได้ประโยชน์รับโชคสองชั้น ทั้งต้นทุนที่ถูกลงและปริมาณคอนเทนต์ที่มหาศาลโดยไม่ต้องจ่ายเพิ่ม แต่ศิลปินอินดี้กลับต้องเผชิญแรงกดดันอย่างหนัก

นอกจากเรื่องของเม็ดเงินแล้ว ความเสี่ยงอีกมิติที่ลึกลงไป คือ “คุณภาพเนื้อหา” ที่อาจถูกทำลายลงในระยะยาว หากเพลง AI ที่มีต้นทุนเกือบศูนย์ผลิตออกมาท่วมตลาดมากเกินไป ศิลปินมนุษย์อาจหมดแรงจูงใจในการสร้างสรรค์ผลงานใหม่ หรือยอมจำนนหันไปใช้ AI แทน ซึ่งจะทำให้เราสูญเสียความหลากหลายของเสียงดนตรีที่เกิดจากการตีความผ่านอารมณ์ของมนุษย์ 

Podcast Videos เตือนว่า ปัจจุบัน AI สามารถจำลองเสียงนักร้องในระดับ High‑quality จนแทบแยกไม่ออก การขาดกฎหมายบังคับให้ AI ต้องจ่ายค่าชดเชยจึงกลายเป็นช่องโหว่ที่อันตราย ซึ่งอาจทำให้อุตสาหกรรมลิขสิทธิ์ถดถอยอย่างไม่อาจฟื้นคืนได้

ก้าวต่อไปของวงการเพลงหาจุดสมดุลระหว่างมนุษย์และ AI

ปรากฏการณ์ AI ท่วม Spotify ไม่ได้เป็นเพียงแค่กระแสเทคโนโลยีที่ผ่านมาแล้วผ่านไป แต่มันคือ การรื้อโครงสร้างเศรษฐกิจของอุตสาหกรรมดนตรีโลกที่มีมูลค่ามหาศาลถึง $47.2 พันล้าน สิ่งที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจริงในอนาคตอันใกล้ คือ การแบ่งแยกตลาด (Market Segmentation) ระหว่าง “ดนตรีเพื่อการใช้งาน” เช่น เพลงเปิดคลอทำงานหรือเพลงประกอบบรรยากาศ ซึ่ง AI จะเข้ามาครองตลาดส่วนนี้อย่างเบ็ดเสร็จด้วยความได้เปรียบด้านต้นทุน และ “ดนตรีที่เชื่อมโยงทางจิตใจ” ซึ่งยังคงต้องขับเคลื่อนโดยตัวตน สตอรี่ และจิตวิญญาณของศิลปินมนุษย์

ประเทศที่กำลังขยายฐานอุตสาหกรรมเพลง รวมถึง ประเทศไทยที่มีศิลปินหน้าใหม่เปี่ยมพรสวรรค์มากมาย จำเป็นต้องตั้งคำถามถึงทิศทางในอนาคต หากเราปล่อยให้ระบบสร้างเพลงโดยไม่มีโครงสร้างลิขสิทธิ์มารองรับ ศิลปินมนุษย์อาจถูกผลักให้กลายเป็นเพียงตัวสำรองของอุตสาหกรรม ทางออกที่ยั่งยืนคือการประยุกต์ใช้ AI ในฐานะเครื่องมือช่วยขยายขีดจำกัดทางดนตรี ควบคู่ไปกับการผลักดันระบบ Smart Contract หรือบล็อกเชน เพื่อบังคับให้ผู้ใช้งาน AI ในเชิงพาณิชย์ต้องจ่ายค่าตอบแทนเข้าสู่ระบบนิเวศอย่างเป็นธรรม ถึงเวลาแล้วที่เราต้องเลือกว่าจะปล่อยให้คลื่นเพลง AI กลืนกินสิทธิ์ที่ควรจะเป็นของมนุษย์ หรือจะลุกขึ้นมาสร้างกติกาใหม่ที่เอื้อประโยชน์ให้กับผู้สร้างสรรค์ตัวจริง

อ้างอิงจาก 

• https://www.musicbusinessworldwide.com/global-value-of-music-copyright-reached-47-2-billion-in-2024-says-new-will-page-report/
• ​https://pivotaleconomics.com/undercurrents/music-copyright-2025​
• https://www.billboard.com/pro/global-value-music-copyright-doubles-decade-47-billion/
• https://www.musicinafrica.net/magazine/global-music-copyright-value-hits-record-472bn-growth-slows
• ​https://www.musicbusinessworldwide.com/spotify-eyes-ai-derivatives-as-new-revenue-stream-for-artists-and-says-its-tech-to-let-fa…​
• https://www.soundverse.ai/blog/article/how-half-of-spotify-royalties-go-to-independent-artists-2349
• https://www.koreatimes.co.kr/economy/cryptocurrency/20251125/how-blockchain-could-let-fans-own-piece-of-favorite-k-pop-songs
• https://www.ainvest.com/news/unlocking-80t-cultural-korea-ips-tokenized-global-investment-2509/
• https://ualresearchonline.arts.ac.uk/id/eprint/24065/1/20250514%20AudioMostly_2025_MusicRAI_paper%20preprint.pdf
• https://www.forbes.com/sites/virginieberger/2024/12/30/ais-impact-on-music-in-2025-licensing-creativity-and-industry-survival/
• https://www.musicbusinessworldwide.com/market-for-gen-ai-outputs-to-be-worth-over-16bn-annually-by-2028-but-it-could-cannibalize…​
• https://www.theguardian.com/music/2024/dec/04/artificial-intelligence-music-industry-impact-income-loss
• https://deepmarketinsights.com/report/music-licensing-services-market-research-report
• https://www.resemble.ai/in-depth-details-about-the-lawsuits-against-suno-and-udio-by-riaa/
• https://www.soundethics.org/updates/riaa-takes-on-suno-and-udio
• https://twit.tv/posts/tech/riaa-takes-aim-ai-music-generators-lawsuits-against-suno-udio
• https://chatspark.io/blog/ai-chatbots-reduce-customer-service-costs
• https://www.comm100.com/blog/ai-reduce-customer-support-costs/